Wenen.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Wenen
Wien
Wapen Vlag
Vlag van Wenen
(Details)
Basisgegevens
Hoofdstad: Wenen
Oppervlakte: 414,90 km²
Bevolking: 1.651.437 (2005)
2.165.357 agglomeratie
Bevolkingsdichtheid: 3931,3 inw./km²
ISO 3166-2: AT-9
Website: www.wien.gv.at
Kaart
Wenen in Oostenrijk
Politiek
Gouverneur: Michael Häupl (SPÖ)
Coalitie: SPÖ
Bestuurlijke indeling
Districten: 1 Statutarstadt
23 Bezirke
Gemeenten: 1
Districten van Wenen

Wenen (Duits: Wien /viːn/) is de hoofdstad van Oostenrijk en vormt sinds 1922 een eigen deelstaat. De stad ligt in het uiterste oosten van het land bij de rivier de Donau. Wenen heeft 1.651.437 inwoners (2005), en is daarmee veruit de grootste stad en het cultureel en politiek centrum van Oostenrijk. Internationale organisaties die hun hoofdkwartier in Wenen hebben zijn UNIDO, OPEC, IAEA en CIOFF.

Inhoud

bewerk Geschiedenis

Zie Geschiedenis van Wenen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 15 v.Chr. stichtten de Romeinen op de plaats van de huidige binnenstad een militaire post tegen de Germanen met de naam Vindobona. In 1221 kreeg Wenen stadsrechten, in 1438 werd zij rijkshoofdstad, in 1469 bisschopszetel, en in 1526 keizersstad.

In 1529 werd Wenen voor de eerste maal vergeefs belegerd door de Turken, in 1683 was er de tweede Turkse belegering. Gedurende de oorlogen met Frankrijk werd Wenen twee keer door Napoleon ingenomen, in 1805 en 1809. De Franse revolutie van februari 1848 had ook in Wenen haar weerslag. Na de maartrevolutie abdiceerde keizer Ferdinand I ten gunste van zijn neef Frans Jozef I.

Gedurende de Eerste Wereldoorlog werd Wenen weliswaar niet direct bedreigd, maar de economische blokkade van de Centralen leidde tot een gebrek aan vooral voedingsmiddelen en kleding. Het einde van de Eerste Wereldoorlog was ook het einde van de Oostenrijks-Hongaarse monarchie. In 1921 werd Wenen van het omringende Neder-Oostenrijk afgescheiden, en werd een aparte bondsstaat.

De anti-Joodse politiek van de Nazi's viel in Wenen, waar het antisemitisme al eeuwen oud was en sinds het begin van de 20e eeuw toegenomen was, in goede aarde. In de Kristallnacht op 9 november 1938 werden de synagoges, niet alleen religieuze maar ook sociale centra in het Joodse leven, verwoest.

Aan het eind van de 20e eeuw kreeg Wenen een "skyline" door de bouw van twee wolkenkrabbers, de Andromeda Tower en de Milleniumstower, aan de beide oevers van de Donau.

bewerk Bestuurlijke indeling

bewerk Districten

Zie Districten van Wenen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Wenen is een stadstaat, dit betekent dat de stad samenvalt met de deelstaat, de burgemeester van de stad Wenen is tegelijk gouverneur van de deelstaat Wenen. De stad is verdeeld in 23 districten (Bezirke), die zowel een naam als een nummer dragen. Alle straatnaambordjes in Wenen dragen ook het nummer van het stadsdistrict. Daarnaast bestaat de postcode uit 1 voor Wenen, het nummer van het district en een nul. De postcode van Penzing is dus 1140.

I Innere Stadt - II Leopoldstadt - III Landstraße - IV Wieden - V Margareten - VI Mariahilf - VII Neubau - VIII Josefstadt - IX Alsergrund - X Favoriten - XI Simmering - XII Meidling - XIII Hietzing - XIV Penzing - XV Rudolfsheim-Fünfhaus - XVI Ottakring - XVII Hernals - XVIII Währing - XIX Döbling - XX Brigittenau - XXI Floridsdorf - XXII Donaustadt - XXIII Liesing

bewerk Kunst en cultuur

bewerk Musea

Wenen heeft vele musea zoals onder andere:

bewerk Muziek

Wenen is sinds lang een centrum van klassieke muziek en opera. Het Wiener Philharmoniker weet sinds de toepassing van televisie het oog van de wereld op zich gericht bij de traditionele uitzending van het Nieuwjaarsconcert, dat door meer dan een miljard kijkers wordt gevolgd. Het orkest werd in oktober 2006 door kenners verkozen tot "beste orkest van Europa", nipt gevolgd door het Concertgebouworkest en op afstand het Berliner Philharmoniker.[1]

Beroemde componisten die in Wenen gewoond en gewerkt hebben zijn onder meer Christoph Willibald Gluck, Wolfgang Amadeus Mozart, Joseph Haydn, Ludwig van Beethoven, Franz Schubert, Johannes Brahms, Anton Bruckner, Johann Strauss sr., Johann Strauss jr., Gustav Mahler, Arnold Schoenberg, Alban Berg, Anton Webern en György Ligeti.

De Wiener Sängerknaben, een jongenskoor dat in 1498 werd gesticht door Maximiliaan I. Het koor zingt werken van Mozart, Schubert en Haydn in de zondagsmissen van de Burgkapelle.

bewerk Theater en Opera

bewerk Theater

bewerk Opera

bewerk Architectuur

Wenen telt vele bouwwerken uit de barok, maar ook uit andere stijlperioden.

Postsparkasse
Postsparkasse

In het begin van de 20e eeuw bloeiden in Wenen de aan art nouveau verwante Sezession en Jugendstil schilderstijlen. Belangrijkste proponenten waren Gustav Klimt (schilderkunst) en Otto Wagner (architectuur). De bekendste werken van Klimt zijn De Kus en Judith. Wagner ontwierp onder andere vele stations van de Wiener Stadtbahn, de Postsparkasse (postkantoor) en de Kirche am Steinhof.

Het interbellum, de periode tussen 1918 en 1938, kenmerkt zich door Het rode Wenen. Wenen ontwikkelde zich in die periode tot een socialistische stad. Overal werd sociale woningbouw verricht. Het beste voorbeeld hiervan is de Karl Marx Hof in Heiligenstadt (noordelijk Wenen). Dit gebouwencomplex werd tussen 1927 en 1930 gebouwd door Karl Ehn, een leerling van Otto Wagner, en omvat 1382 woningen. Na de burgeroorlog van 1934 eindigde deze periode.

Hundertwasserhaus
Hundertwasserhaus

Een ander voorbeeld van bijzondere sociale woningbouw is het Hundertwasserhaus, in 1985 gebouwd door Friedensreich Hundertwasser. Het gebouw kenmerkt zich door de felle kleuren, onregelmatige vormen en het vele groen. Hundertwasser ontwierp ook de vuilverbrandingsoven in Spittelau (noordelijk Wenen).

In 1924, 1936, 1970, 1992 vonden in Wenen Universele Esperantocongressen plaats.

De binnenstad van Wenen staat op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

bewerk Moderne architectuur

Het in 1897 gebouwde reuzenrad in het Prater
Het in 1897 gebouwde reuzenrad in het Prater
Massagraf op de St.Marx-begraafplaats waar Mozart werd begraven
Massagraf op de St.Marx-begraafplaats waar Mozart werd begraven
Een van Mozarts woningen in Wenen, Domgasse
Een van Mozarts woningen in Wenen, Domgasse

bewerk Bezienswaardigheden

bewerk Kerken

bewerk Paleizen

bewerk Overige bezienswaardigheden

Buiten de vele monumentale paleizen en kerken biedt Wenen nog meer toeristische attracties.

  • Zo is er het Prater, van oudsher een keizerlijk jachtgebied, dat bestaat uit drie delen. Het Wurstelprater is een kermis met diverse attracties waaronder het reuzenrad dat dateert uit 1897. Het rad werd gebouwd door de Brit Walter Basset, is 67 meter hoog en draait met 75 centimeter per seconde. Het reuzenrad weegt 410 ton. In 1945 verloor het rad bij een brand na een bombardement van het Sovjetleger de helft van zijn gondels. Het rad is nog steeds open voor publiek al moet je wel rekening houden met een redelijk fors entreegeld. Voor een bezoek aan het rad kan men zich voor ongevallen laten verzekeren bij de Weense Interunfall Versicherung. Het ronddraaiende rad stopt soms met tussenpozen, om mensen te laten instappen in de gondels, zodat men ruimschoots de tijd krijgt om een zicht boven Wenen te krijgen.
  • Het Haus des Meeres (Huis van de Zee) is een groot aquarium, dat gevestigd is in één van de zes luchtafweerbunkers uit de Tweede Wereldoorlog. Deze zgn. Flaktürme bevinden zich op drie plaatsen in de stad en zijn zo groot dat ze niet opgeblazen of afgebroken kunnen worden. De twee torens in de wijken Neubau en Mariahilf zijn vanuit de binnenstad op vele punten zichtbaar.
  • De "Pestturm" in de Graben, een straat die loopt naar de Stephansdom, staat midden op het rondpunt. De "Di Patri Creatori", Pesttoren, werd opgericht nadat in de 16e eeuw de pest in Wenen uitbrak en 16.000 slachtoffers eiste. Omdat er zoveel mensen in korte tijd stierven, konden zij niet allemaal zo gauw begraven worden. Daarom werden ze in de catacomben, onder de Stephansdom, in ingemetselde zalen begraven. Tegenwoordig kan men door een uitgekapt gat in de muur de bergen schedels en botten zien liggen.
  • De Lipizzaner paarden van de Spaanse Rijschool zijn wereldberoemd. In de zomermaanden op vakantie en daarbuiten ver van tevoren reserveren.
  • Als enige grote stad in de wereld groeien de wijnranken tot in de stad. De Weense wijken Grinzing en Nußdorf produceren goede wijnen van Zweigelt en Grüner Veltliner, twee typische Oostenrijkse druivensoorten. In een Heurige kun je wijn en spijs proeven in het restaurant van de wijnboer.
  • Tiergarten Schönbrunn
  • De Kapuzinergruft of "Kaisergruft" is de algemene begraafplaats van de Habsburgers sinds de 17e eeuw. Alle keizers en keizerinnen, prinsen, prinsessen, alsook aartshertogelijke families en hun kinderen liggen hier begraven naargelang hun overlijdensperiode. Het graf van Maria-Theresia en haar echtgenoot Franz I is een hoog imposant grafmonument. Ook keizer Franz Josef I, Sissi, keizer Karel I van Oostenrijk en als laatste, keizerin Zita van Bourbon-Parma liggen er begraven. De doodskisten van de laatstgenoemden staan er opgebaard. De Kapuzinergruft is te bezichtigen.
  • Stadhuis van Wenen

bewerk Culinair

Wiener Schnitzel
Wiener Schnitzel
Fiaker-Gulasch
Fiaker-Gulasch
Café Central in de Herrengasse
Café Central in de Herrengasse
Gasometer Wenen
Gasometer Wenen

De Weense keuken is een mengelmoes van verschillende culturen, zoals de stad Wenen dit zelf ook was als hoofdstad van het Oostenrijkse keizerrijk. Invloeden van Bohemen, Hongarije, Slowakije, Italië en de Balkanlanden zijn duidelijk te merken.

Enkele van de beroemdste gerechten:

  • Apfelstrudel
  • Bauernschmaus, schotel met worstjes, hamsoorten, spek en een aardappelgerecht (bijvoorbeeld Knödeln)
  • Fiaker-Gulasch, goulash met Knödeln
  • Germknödel, gestoomde tarwedeegknoedel gevuld met Powidl (pruimencompote) en overgoten met boter of vanillesaus en bestrooid met suiker en maanzaad
  • Gugelhupf, een soort tulband
  • Kaiserschmarrn gerezen en in stukken gesneden pannenkoek met rozijnen, geserveerd met poedersuiker, pruimencompote (Powidl), appelmoes of vossebessen
  • Mohr im Hemd, chocoladepudding met hete chocoladesaus en slagroom
  • Sachertorte, chocoladetaart, gevuld met abrikozen en een dikke laag glazuur van het beroemde Hotel Sacher
  • Tafelspitz und G'röstel, schijven rundvlees met rösti
  • Topfenkuchen kwarkgebak
  • Wiener Schnitzel, gepaneerd kalfsvlees

bewerk Koffiecultuur

Daarnaast kent Wenen een lange en diepgaande koffietraditie. De stad kent 564 Kaffeehäuser, waar men een keur aan koffiesoorten en gebak serveert. Het bestellen van een kop koffie in Wenen is een vak apart. Iedere inwoner heeft zijn eigen favoriete combinatie, waarvan de meeste met warme melk zijn. Om deze reden worden koffiebonen in Oostenrijk anders gebrand dan in Nederland of België, de zogenaamde Wiener röstung. Een kop koffie wordt traditioneel geserveerd met een glaasje leidingwater, dat ook weer wordt bijgevuld. Een uurtje blijven zitten op één kop koffie met één van de vele kranten die beschikbaar zijn is geen uitzondering.

bewerk Enkele beroemde koffiehuizen:

  • Central, lijkt meer op een paleis dan op een café, ooit ontmoetingsplaats van beroemdheden, Herrengasse 14 Palais Festel
  • Café Dommayer, waar de wals aan zijn triomftocht door de wereld begon, vlak bij Schönbrunn, Dommayergasse 1
  • Café Hawelka, ontmoetingsplaats van kunstenaars (inclusief Nobelprijswinnares Elias Canetti), Dorotheergasse 6
  • Café Landtmann, ooit stamcafé van Sigmund Freud, vlak bij het Burgtheater, Dr. Karl Lügner Ring 4
  • Sacher, wellicht het beroemdste hotel ter wereld, inclusief de beroemde taart, Philharmonikerstraße 4
  • Café Sperl, het enige café dat op de monumentenlijst staat vanwege zijn authentieke kaffeehaus-interieur, beroemd om de strudel, Gumpendorfer Straße 11
  • Café Museum, ontworpen door Adolf Loos, Friedrichstraße 6

bewerk Weense / Oostenrijkse koffiespecialiteiten:

  • Brauner, kleiner / großer: Als een Schwarzer / Mokka, maar met melk geserveerd
  • Einspänner: Schwarzer / Mokka met veel slagroom, wordt met poedersuiker geserveerd in een glas
  • Fiaker: Schwarzer / Mokka met rum, in een glas geserveerd
  • Franziskaner: Melange met slagroom i.p.v. melkschuim
  • Kaffee verkehrt: Warme melk met beperkte hoeveelheid koffie, zie ook Milchkaffee
  • Kaisermelange: Melange met eigeel en cognac
  • Kapuziner: Schwarzer / Mokka met een beetje slagroom, soms ook wat chocolade
  • Konsul: Schwarzer met koud water
  • Maria Theresia: Dubbele Schwarzer / Mokka met sinaasappellikeur in een glas geserveerd
  • Masagran: Koude koffie met ijs en maresquinolikeur
  • Melange: Verlängerter met dezelfde hoeveelheid melk en melkschuim, vergelijkbaar met cappuccino maar vaak sterker
  • Milchkaffee: Warme melk met beperkte hoeveelheid koffie, zie ook Kaffee verkehrt
  • Mokka: Is hetzelfde als een Schwarzer
  • Mazzagran: Dubbele Schwarzer / Mokka, met ijsklontjes afgekoeld
  • Obermayer: Dubbele Schwarzer / Mokka met zeer koude slagroom
  • Pharisäer: Großer Brauner met cognac, rum of Irish cream
  • Ristretto: Zeer sterke, geconcentreerde Schwarzer, sterke espresso
  • Schale Gold: Als een Brauner, maar met wat meer melk
  • Schwarzer, kleiner / großer: Sterke zwarte koffie, zoals espresso onder druk bereid, zie ook Mokka
  • Türkische: Turkse koffie
  • Verlängerter: Met water verdunde Brauner
  • Wiener Eiskaffee: Gekoelde koffie met ijs en slagroom

bewerk Sport

Naast het Prater bevindt zich een beurscomplex met sportfaciliteiten, waaronder het Ernst Happelstadion, waar in 2008 onder meer wedstrijden voor het Europees kampioenschap voetbal 2008 worden gespeeld. De rest van het terrein is één groot park.

bewerk Vervoer

Station Karlsplatz, ontworpen door Otto Wagner
Station Karlsplatz, ontworpen door Otto Wagner
Het Weense netwerk van U-bahn en S-bahn
Het Weense netwerk van U-bahn en S-bahn

Wenen is één van weinige steden waarbij je direct van de autosnelweg in de stad uitkomt zonder al te veel problemen. De westautobaan (A1) komt uit op de Wientalstraße. Met de trein vormen de stations Westbahnhof (treinen vanuit Duitsland, Zwitserland en Nederland) en Südbahnhof (zuiden en oosten van Europa) de belangrijkste knooppunten. Deze stations zijn aangesloten op een uitgebreid tram-, bus, S-Bahn- en U-Bahnnetwerk. Zie ook Metro van Wenen.

Luchthaven Schwechat (Vienna International Airport) ligt een eindje buiten de stad, maar is via een snelle, maar relatief prijzige treinverbinding (16 minuten), CAT, of een goedkopere S-Bahnverbinding, (25 minuten) aangesloten op de rest van het openbaar vervoer. De stad wordt in de laatste jaren steeds fietsvriendelijker. Het aantal routes is uitgebreid. De ringweg beschikt over een geheel vrij gelegen fietspad. Daarnaast is het stallen van fietsen en huren van fietsen geen enkel probleem. Hiervoor zijn speciale transferia aangelegd.

Wenen ligt bij de Donau (niet aan de Donau, zoals wel eens wordt gedacht, dit is de Wien waarnaar de stad ook genoemd is) en tochten over de Donau richting de Wachau (Neder-Oostenrijk) vertrekken vanaf Schwedenplatz aan het Donaukanaal.

Zie ook het artikel Tram van Wenen

bewerk Onderwijs

bewerk Diversen

  • De stad figureert veelvuldig in romans van John Irving.

bewerk Stedenband

bewerk Bekende inwoners van Wenen

bewerk Geboren in Wenen

bewerk Elders geboren

bewerk Externe links

Wikimedia Commons

bewerk Voetnoten

  1. ^ fok.nl: Concertgebouworkest op een na beste (8 oktober 2006)


Districten van Wenen Vlag van Wenen

I Innere Stadt - II Leopoldstadt - III Landstraße - IV Wieden - V Margareten - VI Mariahilf - VII Neubau - VIII Josefstadt - IX Alsergrund - X Favoriten - XI Simmering - XII Meidling - XIII Hietzing - XIV Penzing - XV Rudolfsheim-Fünfhaus - XVI Ottakring - XVII Hernals - XVIII Währing - XIX Döbling - XX Brigittenau - XXI Floridsdorf - XXII Donaustadt - XXIII Liesing
Deelstaten van Oostenrijk Vlag van Oostenrijk

Burgenland - Karinthië (Kärnten) - Neder-Oostenrijk (Niederösterreich) - Opper-Oostenrijk (Oberösterreich) - Salzburg - Stiermarken (Steiermark) - Tirol - Vorarlberg - Wenen (Wien)
Hoofdsteden in Europa

Amsterdam · Andorra la Vella · Athene · Belgrado · Berlijn · Bern · Boedapest · Boekarest · Bratislava · Brussel · Chisinau · Dublin · Helsinki · Kiev · Kopenhagen · Ljubljana · Londen ·
Lissabon · Luxemburg · Madrid · Minsk · Monaco · Moskou · Nicosia · Oslo · Parijs · Podgorica · Praag · Reykjavik · Riga · Rome · San Marino · Sarajevo · Skopje · Sofia · Stockholm · Tallinn ·
Tirana · Valletta · Vaticaanstad · Vaduz · Vilnius · Warschau · Wenen · Zagreb

All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.